كرد و گفت كه حقيقتاً مسلمان است اما هواى نفس بر او غلبه كرده ؛ اكنون ديهء او را مىدهد ، برده‌اى را آزاد مىكند ، دو ماه پياپى روزه مىگيرد و شصت فقير را اطعام مىكند ؛ رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : عويم ، گردنش را بزن . « 1 » اين واقعه براى همهء مسلمانان درس آموزنده‌اى بود ؛ آنان مىبايست جاهليت را فراموش مىكردند . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نيز با اين اقدام نشان داد كه حاضر نيست در برابر چنين تخلفى و حتى در برابر عجز و ناله و توبهء مجرم ، از اجراى حكم خدا تخلف كند . از مشركان نيز بيست و سه يا چهار نفر كشته شدند . به نقل ابن اسحاق شش تن آنها به دست امام على عليه السلام به هلاكت رسيدند . « 2 » يكى از آنان ابوعزهء جمحى بود كه تنها اسير مشركين در دست مسلمانان ، در غزوهء احد بود . او در بدر ، با عجز و لابه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را راضى كرد تا بر او منت گزارده وى را آزاد كند زيرا عيال و فرزندان فراوان دارد . از قضا در احد اسير شد و رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در برابر نالهء مجدد او فرمود : مؤمن از يك سوراخ گزيده نمىشود ؛ اگر تو را آزاد كنم خواهى گفت كه دو بار محمد را فريب دادم ؛ آنگاه دستور داد تا گردن وى را زدند . « 3 » ابى بن خلف نيز از كشتگان قريش بود كه با حربه‌اى كه از سوى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بر او خورد مجروح گشته و در راه بازگشت به مكه به هلاكت رسيد . شمارى از شهدا در همان احد مدفون شدند ، تعدادى ديگر را به مدينه آورده و در بقيع دفن كردند دو نفر نيز در قباء مدفون شدند . اين كار بدون اطلاع پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بود اما وقتى حضرت از آن آگاهى يافت كه ديگر انتقال آنان به احد ناممكن بود . جنازهء شهداء بيشتر دو نفر دو نفر وگاه سه نفر در يك قبر نهاده مىشد . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در وقت دفن مصعب كه از فرزندان اشراف مكه بود فرمود : تو را در مكه مىديدم در حالى كه هيچ كس لباس بهتر از تو نداشت اما اكنون چنين خاك آلود در بُردى به خاك افتاده‌اى « 4 » ! به نقل واقدى افراد بطور پراكنده در صحرا دفن شدند جز عده‌اى كه قبورشان بعدها مشخص بود : حمزه ، سهيل بن قيلس ، عبد الله

--> ( 1 ) . المغازى ، ج 1 ، ص 305 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، صص 322 - 331 ؛ جمهرة انساب العرب ، ص 338 ؛ دراين باره آنچه ابن اسحاق و سپس ابن هشام در تصحيح آن آورده ، با نقل واقدى اختلافاتى دارد ، نك : السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 3 ، ص 89 ( 2 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 3 ، صص 128 - 127 ( در برخى آنها اختلاف است و نك : دلائل النبوه ج 3 ، ص 238 ( 3 ) . المغازى ج 1 ، ص 309 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 35 ؛ طبقات الكبرى ج 2 ، ص 43 ؛ السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 3 ، ص 104 [ ان المؤمن لايلدغ من حُجر مرتين ] . ( 4 ) . - السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 3 ، صص 127 - 128 ( در برخى آنها اختلاف و نك : دلائل النبويه ، ج 3 ، ص 238